Çocuk Psikiyatri Doktoru; bebek, çocuk ve ergen psikiyatri alanında değerlendirme, terapi ve danışmanlık hizmeti sunar.

Sosyal Medya

Okula Gitmek İstememe: Yanlış Bilinenler ve Doğru Yaklaşım

  • Anasayfa
  • Blog
  • Okula Gitmek İstememe: Yanlış Bilinenler ve Doğru Yaklaşım
Okula Gitmek İstememe: Yanlış Bilinenler ve Doğru Yaklaşım

Okula Gitmek İstememe: Yanlış Bilinenler ve Doğru Yaklaşım

Okula gitmek istememe, çocuğun okul ortamına katılmakta zorlanması veya okula gitmeye karşı yoğun direnç göstermesidir. Bu davranış her zaman tembellik, isteksizlik veya kurallara karşı gelme anlamına gelmez. Kaygı, arkadaş ilişkileri, zorbalık, öğrenme güçlükleri ve fiziksel sağlık sorunları gibi farklı nedenlerle ilişkili olabilir. Ailenin önceliği, güçlüğün nedenlerini anlamak ve uygun desteği belirlemek olmalıdır.

Çocuğun özellikle okul sabahlarında ağlaması, hazırlanmayı reddetmesi, karın ağrısından yakınması veya okula gideceği günlerde yoğun endişe yaşaması aileleri zorlayabilir.

Böyle durumlarda yalnızca okula devamı sağlamaya odaklanmak, çocuğun neden zorlandığının gözden kaçmasına neden olabilir. Öte yandan okula gitmeme durumunun uzun süre devam etmesi de eğitim ve sosyal yaşamı etkileyebilir.

Bu nedenle ailelerin bazı yaygın inanışları yeniden değerlendirmesi önemlidir.

Okula Gitmek İstememenin Arkasında Neler Olabilir?

Çocukların okula gitmek istememesinin tek bir nedeni yoktur. Bazı çocuklar ebeveynlerinden ayrılmakta zorlanırken bazıları sınıf ortamından, başarısız olmaktan veya akran ilişkilerinden kaygı duyabilir.

Okulda zorbalığa maruz kalmak, öğrenme güçlükleri yaşamak, öğretmenle ilişkilerde zorlanmak veya okul ortamını güvensiz hissetmek de okula devamı etkileyebilir.

Bazen aile yaşamındaki önemli değişiklikler, fiziksel sağlık sorunları veya farklı ruhsal güçlükler tabloya eşlik edebilir.

Bu nedenle “Çocuğum neden okula gitmiyor?” sorusunu yalnızca sabah gösterdiği davranışlarla yanıtlamak mümkün değildir. Çocuğun okulda, evde ve sosyal yaşamında neler yaşadığı birlikte ele alınmalıdır.

Yanlış 1: Okula Gitmek İstemeyen Çocuk Tembellik Yapıyordur

Okula gitmek istemeyen bir çocuğun yalnızca sorumluluklarından kaçtığını düşünmek, yaşadığı güçlüğün anlaşılmasını zorlaştırabilir.

Bazı çocuklar okula gitmek istedikleri halde yoğun kaygı nedeniyle evden çıkmakta veya sınıfa girmekte zorlanabilir.

Örneğin arkadaşlarının kendisiyle alay edeceğinden endişelenen bir çocuk, sabahları hazırlanmayı reddedebilir. Dışarıdan yalnızca inatlaşma gibi görünen bu davranışın arkasında farklı bir kaygı bulunabilir.

Bu nedenle “İsteseydin giderdin” veya “Herkes gidiyor, sen neden gitmiyorsun?” gibi ifadeler yerine çocuğun hangi durumlarda zorlandığını anlamaya çalışmak daha yararlıdır.

Çocuğun okula devam sorumluluğu ile yaşadığı duygusal güçlük birbirine karşıt konular değildir. Her ikisi de uygun bir destek planında birlikte ele alınabilir.

Yanlış 2: Karın Ağrısı ve Baş Ağrısı Yalnızca Bahanedir

Okula gitmek istemeyen bazı çocuklar özellikle sabah saatlerinde karın ağrısı, bulantı, baş ağrısı veya baş dönmesi yaşayabilir.

Bu belirtiler kaygıyla ilişkili olabilir. Ancak bu durum çocuğun yakınmalarını uydurduğu anlamına gelmez.

Kaygının bedensel belirtileri gerçek bir rahatsızlık hissi oluşturabilir. Bununla birlikte her karın ağrısını veya baş ağrısını psikolojik nedenlere bağlamak da doğru değildir.

Özellikle yeni başlayan, şiddetli, devam eden veya başka fiziksel belirtilerle birlikte görülen yakınmaların çocuk hekimi tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Bedensel yakınmalarla okul günleri arasında ilişki bulunması, değerlendirme sırasında paylaşılabilecek bir gözlemdir. Tek başına tanı koydurmaz.

Ailelerin çocuğa “Numara yapıyorsun” demesi yerine yakınmalarını ciddiye alması, fiziksel sağlık gereksinimlerini değerlendirmesi ve okulda yaşadığı olası güçlükleri araştırması önemlidir.

Yanlış 3: Her Okul Reddi Ayrılık Kaygısından Kaynaklanır

Ayrılık kaygısı, özellikle ebeveynden uzaklaşmakta zorlanan bazı çocuklarda okula gitmek istememeyle ilişkili olabilir. Ancak okuldan kaçınmanın tek nedeni değildir.

Çocuk, ebeveyninden ayrılmakta zorlandığı için değil; sınıfta konuşmaktan çekindiği, arkadaş ilişkilerinde sorun yaşadığı veya derslerde başarısız olmaktan korktuğu için de okula gitmek istemeyebilir.

Bu farklılıkların anlaşılması önemlidir.

Örneğin çocuk evden rahatlıkla ayrılabiliyor ancak okul kapısına yaklaştığında yoğun kaygı yaşıyorsa okul ortamındaki belirli durumların ayrıca araştırılması gerekebilir.

Okula gitmek istememe çocuklarda kaygı bozukluğu belirtilerinden biri olabilir; ancak tek başına kaygı bozukluğu tanısı anlamına gelmez.

Çocukluk dönemindeki kaygının diğer özellikleri ve değerlendirme süreci hakkında kaygı bozuklukları sayfasından bilgi edinebilirsiniz.

Bazı çocuklarda tekrarlayan korkular, rahatsız edici düşünceler veya belirli davranışları tekrar etme ihtiyacı da okul yaşamını etkileyebilir. Ancak bunların obsesif kompulsif bozukluk (OKB) ile ilişkili olup olmadığı ayrı değerlendirme gerektirir. Daha kapsamlı bilgi için obsesif kompulsif bozukluk sayfası incelenebilir.

Yanlış 4: Çocuğu Zorlamak veya Sürekli Evde Tutmak Çözüm Sağlar

Okula gitmeyi reddeden çocuğu tehdit etmek, cezalandırmak veya korkutarak sınıfa sokmaya çalışmak güven ilişkisini zedeleyebilir.

Buna karşılık çocuğun yaşadığı güçlüğün nedenlerini araştırmadan uzun süre okuldan uzak kalması da okula dönüşü zorlaştırabilir.

Burada önemli olan, iki uç yaklaşım arasında bir tercih yapmak değil; çocuğun güvenliğini ve ihtiyaçlarını dikkate alan bir yol belirlemektir.

Öncelikle okulda zorbalık, şiddet veya başka bir güvenlik riski bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır. Gerçek bir tehlike varsa çocuğu aynı koşullara zorla geri göndermek uygun değildir.

Okul ortamı güvenliyse ve çocuğun yaşadığı güçlük değerlendirilmişse, gerekli durumlarda okul ve sağlık profesyonelleriyle birlikte planlı bir okula dönüş süreci oluşturulabilir.

Bazı çocuklar için aşamalı destekler gerekebilir. Ancak dönüşün nasıl ve hangi hızda ilerleyeceği her çocuk için aynı değildir.

Okula devamı desteklemek, çocuğun kaygısını yok saymak anlamına gelmemelidir.

Yanlış 5: Sorunu Yalnızca Aile Çözmelidir

Okula gitmek istememe yalnızca evde ortaya çıkan bir davranış gibi görünse de nedenleri okul ortamıyla yakından ilişkili olabilir.

Bu nedenle ailelerin bütün sorumluluğu tek başına üstlenmesi beklenmez.

Öğretmen ve okul rehberlik servisiyle iletişim kurularak çocuğun sınıftaki durumu, arkadaş ilişkileri, derslerde yaşadığı güçlükler ve okulun güvenlik koşulları değerlendirilebilir.

Örneğin çocuk belirli bir ders öncesinde yoğun kaygı yaşıyorsa bu durumun eğitimsel güçlüklerle veya sınıf içindeki deneyimleriyle ilişkisi araştırılabilir.

Aile ve okul farklı gözlemler bildirebilir. Bu durum taraflardan birinin yanlış olduğu anlamına gelmez.

Evde yoğun kaygı yaşayan bir çocuk, okula ulaştığında daha sakin görünebilir. Başka bir çocuk ise evde rahatken sınıfta belirgin güçlük yaşayabilir.

Farklı ortamlardaki bilgilerin birlikte ele alınması, uygun desteğin planlanmasına katkı sağlayabilir.

Okula Gitmek İstemeyen Çocuğa Aile Nasıl Yaklaşmalı?

Aile yaklaşımında ilk adım, çocuğun yaşadığı güçlüğü küçümsemeden dinlemektir.

“Okula neden gitmek istemiyorsun?” sorusuna hemen yanıt verememesi mümkündür. Bazı çocuklar yaşadıkları kaygının nedenini açıkça ifade etmekte zorlanabilir.

Böyle durumlarda çocuğa zaman tanımak, belirli durumlar hakkında konuşmak ve okulun farklı bölümlerinde nasıl hissettiğini anlamaya çalışmak yararlı olabilir.

Kaçınılabilecek yaklaşım Daha destekleyici yaklaşım
“Okuldan kaçmak için bahane üretiyorsun.” “Okulla ilgili seni zorlayan bir şey olup olmadığını anlamak istiyorum.”
“Ağlasan da seni zorla göndereceğim.” “Okula devam edebilmen için ne tür desteğe ihtiyaç duyduğunu konuşalım.”
“Bir süre hiç okula gitme, geçer.” “Yaşadığın güçlüğü okul ve gerektiğinde uzmanlarla birlikte değerlendirelim.”
“Arkadaşların gidiyor, sen de gitmelisin.” “Senin okulda hangi durumda zorlandığını anlamaya çalışalım.”
“Sorun evde, öğretmenle konuşmaya gerek yok.” “Okuldaki deneyimlerini de öğrenelim.”

Aileler özellikle okul günlerinde ortaya çıkan değişiklikleri kısa notlarla takip edebilir. Kaygının hangi saatlerde arttığı, çocuğun hangi derslerden veya ortamlardan söz ettiği ve okulda yaşanan önemli olaylar değerlendirmede yararlı olabilir.

Ancak çocuğu sürekli sorgulamak veya her davranışını kontrol etmek yerine güvenli bir iletişim ortamı oluşturmak önemlidir.

Okula dönüşle ilgili adımlar çocuğun bireysel ihtiyaçlarına göre belirlenmelidir.

Ne Zaman Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Değerlendirmesi Düşünülmeli?

Okula gitmek istememe davranışı tekrarlıyorsa, devamsızlığa yol açıyorsa veya çocuğun eğitim ve sosyal yaşamını belirgin biçimde etkiliyorsa profesyonel değerlendirme düşünülebilir.

Özellikle yoğun kaygı, uyku sorunları, sosyal ilişkilerden uzaklaşma veya devam eden bedensel yakınmalar tabloya eşlik ediyorsa çocuğun ihtiyaçlarının daha kapsamlı değerlendirilmesi önemlidir.

Çocuk ve ergen psikiyatrisi değerlendirmesinde çocuğun gelişim öyküsü, okul deneyimleri, aile gözlemleri ve mevcut ruhsal belirtileri birlikte ele alınabilir. Gerektiğinde okul ve diğer sağlık profesyonelleriyle iş birliği yapılabilir.

Çocuğun kendisine zarar verme veya intihar düşüncelerini ifade etmesi, başkalarından ciddi tehdit görmesi ya da güvenliğine yönelik yakın bir tehlike bulunması halinde rutin randevu beklenmemelidir. Acil tehlike durumunda Türkiye'de 112 Acil Çağrı Merkezi üzerinden yardım alınabilir.

Okula gitmek istememe, yalnızca ortadan kaldırılması gereken bir davranış olarak değerlendirilmemelidir. Çocuğun okulda ne yaşadığını, hangi koşullarda zorlandığını ve ne tür desteğe ihtiyaç duyduğunu anlamak daha kalıcı ve güvenli bir yaklaşımın temelidir.

Hemen Bilgi Al
Hemen Ara WhatsApp