Dehb Doktoru Ankara Konusunda Ebeveynlerin Bilmesi Gerekenler

Ankara'da DEHB doktoru ararken yalnızca bir isim veya dikkat testi sunan merkez aramak yeterli değildir. DEHB değerlendirmesinde çocuğun ev ve okul yaşamı, gelişim öyküsü, ebeveyn ve öğretmen gözlemleri ile benzer belirtilere neden olabilecek başka durumlar birlikte ele alınmalıdır. İlk görüşmenin amacı hızlı bir etiket koymak değil, çocuğun neden zorlandığını anlamaktır.

“İlk görüşmede hemen tanı konur mu?”

“Dikkat testi yaptırmamız gerekiyor mu?”

“Öğretmenden bilgi istenir mi?”

“Çocuk psikiyatristine gidersek mutlaka ilaç mı başlanır?”

Ankara'da DEHB değerlendirmesi araştıran ailelerin aklındaki sorular çoğu zaman bunlara benzer.

Bu süreçte aile için en yararlı yaklaşım, yalnızca “Hangi doktora gidelim?” sorusunu değil, “Çocuğumuz nasıl değerlendirilecek?” sorusunu da sormaktır.

1. DEHB Değerlendirmesi Yalnızca Bir Dikkat Testinden Oluşmaz

DEHB hakkında en sık karşılaşılan beklentilerden biri, çocuğa bilgisayarlı bir dikkat testi yapılacağı ve sonuç ekranında tanının netleşeceği düşüncesidir.

Gerçekte DEHB'yi tek başına tanılayan bir test bulunmaz. Dikkat testleri, derecelendirme ölçekleri veya başka değerlendirme araçları bazı çocuklarda yararlı ek bilgiler sağlayabilir; ancak sonuçların klinik değerlendirme içinde yorumlanması gerekir.

Değerlendirmede örneğin:

• belirtilerin ne zaman başladığı,
• evde nasıl göründüğü,
• okulda nasıl göründüğü,
• çocuğun görevlerini ne kadar tamamlayabildiği,
• arkadaş ilişkileri,
• uyku,
• gelişim ve sağlık öyküsü

gibi farklı bilgiler ele alınabilir.

Önemli detay: “Test nasıl çıktı?” önemli bir sorudur; fakat “Bu sonuç çocuğun günlük yaşamdaki güçlükleriyle örtüşüyor mu?” sorusu en az onun kadar değerlidir.

2. İlk Randevuda Hemen Tanı Konmaması Olağandışı Değildir

Aileler randevuya uzun süredir yaşadıkları bir güçlüğün adını öğrenme beklentisiyle gelebilir.

Bazı çocuklarda klinik tablo daha hızlı netleşebilir. Başka çocuklarda ise:

• öğretmen bilgisi,
• önceki okul raporları,
• ölçekler,
• ek gelişimsel veya akademik değerlendirmeler,
• takip görüşmesi

gerekebilir.

DEHB değerlendirmesi bir “hız testi” değildir.

Hızlı tanı koyulması tek başına kalite göstergesi olmadığı gibi değerlendirme sürecinin birden fazla görüşme gerektirmesi de tek başına olumsuz bir durum değildir.

Aile açısından önemli soru:

“Tanıya ulaşmak için hangi bilgilerin eksik olduğunu ve neden gerektiğini anlayabiliyor muyum?”

olabilir.

3. Öğretmenin Gözlemi Neden Değerlidir?

Çocuk haftanın önemli bölümünü okulda geçirir.

Evde görülemeyen bazı güçlükler sınıfta daha belirgin olabilir:

• uzun süreli yönergeleri takip etme,
• işe zamanında başlama,
• sınıf materyallerini düzenleme,
• sırasını bekleme,
• görevi tamamlayabilme,
• arkadaşlarla ilişki kurma.

Bunun tersi de mümkündür. Çocuk okulda yapılandırılmış bir ortamda daha iyi ilerlerken evde ödev ve günlük rutinlerde daha fazla zorlanabilir.

Bu nedenle ev ve okuldan gelen farklı bilgiler birbirini “geçersiz kılmaz”.

Tam tersine şu soruyu gündeme getirir:

“Çocuğun hangi ortam koşullarında daha iyi, hangi koşullarda daha zor işlev gösterdiğini ne açıklıyor?”

Güncel klinik rehberler DEHB değerlendirmesinde ebeveyn ve okul bilgilerinin kullanılmasını öneriyor.

4. Evde ve Okulda Farklı Davranması Değerlendirmenin Bir Parçasıdır

“Evde hiçbir sorun yok ama öğretmen çok zorlandığını söylüyor.”

veya:

“Okulda çok uyumlu ama evde ödev süreci sürekli çatışmaya dönüşüyor.”

ifadeleri ailelerde kafa karışıklığı yaratabilir.

DEHB değerlendirmesinde belirtilerin farklı ortamlarda nasıl ortaya çıktığı önemlidir. Ancak her ortamın çocuktan talep ettiği beceriler farklıdır.

Örneğin okul:

• uzun süre oturmayı,
• çok aşamalı yönerge takip etmeyi,
• dikkat dağıtıcıları engellemeyi,
• sıraya uymayı

daha fazla gerektirebilir.

Evde ise daha birebir destek bulunabilir.

Bu nedenle ortamlar arasındaki fark “Birisi yanlış gözlemliyor” şeklinde yorumlanmamalıdır.

Farkın kendisi klinik bilgi sağlayabilir.

5. Her Dikkat Sorunu DEHB Olmayabilir

Çocuğun dikkati dağılıyor diye otomatik olarak DEHB sonucuna ulaşılmaz.

CDC; uyku sorunları, kaygı, depresyon ve bazı öğrenme güçlüklerinin DEHB'ye benzeyen belirtiler oluşturabileceğini belirtiyor. Güncel klinik rehber ayrıca gerektiğinde dil ve öğrenme bozuklukları, otizm spektrum bozukluğu, tikler ve uyku sorunlarının da değerlendirilmesini öneriyor.

Bu, DEHB şüphesi olan her çocuğa bütün olası tanılar için test yapılacağı anlamına gelmez.

Daha doğru soru şudur:

“Çocuğun gösterdiği belirtileri başka bir durum daha iyi açıklıyor olabilir mi veya DEHB'ye başka bir güçlük eşlik ediyor olabilir mi?”

İyi bir değerlendirme bu olasılığa kapalı değildir.

6. Çocuk Psikiyatristine Gitmek Otomatik Olarak İlaç Başlanacağı Anlamına Gelmez

Bazı aileler çocuk psikiyatrisi görüşmesinin doğrudan ilaç tedavisi anlamına geleceğinden endişe edebilir.

Oysa ilk adım çocuğun güçlüklerini ve işlevselliğini değerlendirmektir.

Tedavi gerekiyorsa plan;

• çocuğun yaşına,
• belirtilerin şiddetine,
• ev ve okul işlevselliğine,
• eşlik eden güçlüklerine,
• aile ve okul koşullarına

göre değişebilir.

Küçük çocuklarda ebeveyn davranış yönetimi eğitimi gibi davranışsal yaklaşımlar özellikle önem taşırken, daha büyük çocuklarda davranışsal müdahaleler, okul desteği ve uygun durumlarda ilaç tedavisi birlikte değerlendirilebilir.

Bu nedenle doktor seçerken:

“İlaç yazıyor mu?”

yerine:

“Tedavi seçeneklerini çocuğum için hangi gerekçeyle değerlendiriyor?”

sorusunu sormak daha anlamlıdır.

7. Doktor Seçerken İlk Görüşme Kadar Takip Planını da Sorun

DEHB süreci tanı konulduğu anda bitmez.

Asıl soru, uygulanan yaklaşımın çocuğun hayatında neyi değiştirdiğidir.

Takipte örneğin:

• ödeve başlama,
• görev tamamlama,
• okul geri bildirimleri,
• dürtüsel davranışlar,
• arkadaş ilişkileri,
• aile içi çatışmalar,
• uyku,
• tedaviye yanıt

gibi alanlar ele alınabilir.

Tedavi kullanılıyorsa etkisinin ve olası istenmeyen etkilerin izlenmesi de takip sürecinin parçasıdır.

Bu nedenle aile doktor ararken yalnızca:

“İlk randevuda ne yapılacak?”

değil,

“Sonrasında neyi, ne zaman ve nasıl takip edeceğiz?”

sorusunu da sormalıdır.

İlk DEHB Görüşmesine Giderken Neler Hazırlanabilir?

İlk randevu öncesinde çocuğu evde test etmeye çalışmak yerine günlük yaşamdan somut bilgiler hazırlamak daha yararlı olabilir.

Alan	Ailenin hazırlayabileceği bilgi
Başlangıç	Dikkat, hareketlilik veya dürtüsellik ne zamandır dikkat çekiyor?
Ev	En çok hangi günlük görevlerde zorlanıyor?
Okul	Öğretmen hangi durumları gözlemliyor?
Dersler	Belirli bir akademik alanda özellikle zorlanıyor mu?
Organizasyon	Eşyalarını, ödevlerini ve sorumluluklarını takip edebiliyor mu?
Sosyal yaşam	Arkadaş ilişkilerinde belirgin bir sorun var mı?
Uyku	Uykuya dalma, yetersiz uyuma veya horlama gibi sorunlar bulunuyor mu?
Duygusal alan	Kaygı, yoğun öfke veya mutsuzluk eşlik ediyor mu?
Önceki değerlendirme	Test, okul raporu veya başka uzman görüşü var mı?
Güçlü yönler	Çocuk hangi ortamlarda daha rahat ve başarılı?

AACAP'ın DEHB değerlendirme kontrol listesinde de gelişim, eğitim, aile ve sağlık öyküsü ile ebeveyn ve öğretmen bilgilerinin değerlendirilmesi yer alıyor.

Ankara'da DEHB Doktoru Arayan Aileler İçin Kısa Kontrol Listesi

Randevu öncesinde şu sorular yararlı olabilir:

• Uzmanın mesleki alanı çocuk ve ergen ruh sağlığıyla uyumlu mu?
• Değerlendirme tek bir teste indirgeniyor mu?
• Aileden ayrıntılı öykü alınıyor mu?
• Okul bilgileri gerektiğinde değerlendirmeye katılıyor mu?
• Günlük işlevsellik konuşuluyor mu?
• DEHB'ye benzeyebilecek başka durumlar gerektiğinde değerlendiriliyor mu?
• Tedavi seçeneklerinin neden tercih edildiği açıklanıyor mu?
• Ailenin sorularına anlaşılır yanıt veriliyor mu?
• Takip planı baştan konuşuluyor mu?

Buradaki amaç “Ankara'nın en iyi DEHB doktorunu” ilan etmek değildir.

Daha yararlı amaç, çocuğun ihtiyacına uygun ve yeterince kapsamlı bir değerlendirme sürecini tanıyabilmektir.

DEHB'nin belirtileri, değerlendirmesi ve tedavi yaklaşımı hakkında daha geniş bilgi için DEHB değerlendirmesi ve tedavi süreci sayfası incelenebilir.

Uzm. Dr. Rukiye Çolak Sivri Hakkında Doğrulanabilen Mesleki Bilgiler

Uzm. Dr. Rukiye Çolak Sivri, çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanıdır ve Ankara/Çukurambar'da hizmet vermektedir. Resmî özgeçmişinde 2013 yılında Yale University School of Medicine Child Study Center'da çocuk ve ergen psikiyatrisi alanında klinik çalışmalara katıldığı belirtilmektedir.

Resmî sitede ayrıca bilişsel davranışçı terapi alanındaki yetkinliğinin Academy of Cognitive and Behavioral Therapies (A-CBT) ve European Association for Behavioural and Cognitive Therapies (EABCT) akreditasyonlarıyla desteklendiği bilgisi yer almaktadır.

Bu mesleki bilgiler bir hekimin diğer uzmanlardan üstün olduğu anlamına gelmez. Ailelerin seçim yaparken çocuğun başvuru nedeninin uzmanlık alanıyla uyumu ve değerlendirme sürecinin niteliğini birlikte ele alması daha uygundur.

Sık Sorulan Sorular

Ankara'da DEHB için hangi doktora gidilir?

Çocuk ve ergenlerde dikkat, aşırı hareketlilik veya dürtüsellikle ilgili kalıcı ve işlev bozucu güçlüklerde çocuk ve ergen psikiyatrisi değerlendirmesi düşünülebilir. Değerlendirme yalnızca belirtilere değil, gelişim öyküsüne, ev-okul işlevselliğine ve başka olası nedenlere de bakabilir.

Dikkat testi yaptırmadan doktora gidilebilir mi?

Evet. DEHB şüphesiyle çocuk psikiyatrisi değerlendirmesine başvurmak için önceden dikkat testi yaptırmak zorunlu değildir. Hangi test veya ölçeklerin gerekli olduğuna değerlendirme sürecinde karar verilebilir.

DEHB doktoru ilk görüşmede tanı koyar mı?

Her çocuk için süreç aynı değildir. Bazı durumlarda klinik tablo hızlı biçimde netleşebilir; bazı durumlarda öğretmen bilgisi, ölçekler, ek değerlendirmeler veya takip görüşmesi gerekebilir.

Öğretmenin doldurduğu form DEHB tanısı koyar mı?

Hayır. Öğretmen ölçekleri ve gözlemleri değerlendirmeye bilgi sağlar ancak tek başına tanı koymaz. Bulgular diğer klinik bilgilerle birlikte yorumlanmalıdır.

Çocuk psikiyatristine gidince mutlaka ilaç başlanır mı?

Hayır. Tedavi planı çocuğun yaşına, belirtilerin şiddetine, işlevselliğine ve bireysel ihtiyacına göre oluşturulur. Davranışsal yaklaşımlar, aile ve okul desteği ile uygun durumlarda ilaç tedavisi değerlendirilebilir.

İnternet yorumlarına göre DEHB doktoru seçmek doğru mu?

Yorumlar başka ailelerin deneyimlerini gösterebilir ancak sağlık hizmeti seçiminin tek kriteri olmamalıdır. Mesleki uzmanlık, değerlendirme kapsamı, iletişim ve takip planı daha doğrudan karar kriterleridir.

DEHB değerlendirmesinde okul bilgisi şart mı?

Her çocuk için süreç aynı değildir; ancak okul çağındaki çocuklarda öğretmen gözlemleri, akademik işlevsellik ve sınıf içi davranış hakkında önemli bilgiler sağlayabilir.

İyi Bir İlk Görüşmenin Sonunda Ailenin Elinde Ne Olmalı?

İlk görüşmenin sonunda mutlaka kesin bir tanı çıkması gerekmez.

Ancak aile mümkün olduğunca şu konularda daha net olmalıdır:

• Hangi güçlükler ön planda?
• Hangi bilgiler henüz eksik?
• Okuldan bilgi gerekiyor mu?
• Başka bir değerlendirme gerekli mi?
• Bir sonraki adım ne?
• Hangi değişiklikleri takip edeceğiz?

Çocuğunuzdaki dikkat, hareketlilik veya dürtüsellik güçlükleri okul, aile veya arkadaş ilişkilerini belirgin biçimde etkiliyorsa Uzm. Dr. Rukiye Çolak Sivri ile Ankara/Çukurambar'da çocuk ve ergen psikiyatrisi değerlendirmesi için randevu talebinde bulunabilirsiniz.

Kaynaklar

• Centers for Disease Control and Prevention — Diagnosing ADHD, 2026
• Centers for Disease Control and Prevention — Clinical Care of ADHD in Children, 2026
• Centers for Disease Control and Prevention — Behavior Therapy First for Young Children with ADHD, 2026
• American Academy of Child and Adolescent Psychiatry — ADHD Evaluation
• Uzm. Dr. Rukiye Çolak Sivri — Resmî özgeçmiş ve klinik bilgiler